محمودموسایی*
گویند که از کوزه همان برون تراود که دراوست
البته اگر دست نبرد داخل دوست
درکوزه شراب ناب ریزی دهد آب
این گفته همیشه عکس می داده جواب
دراین
نوشتار بر آنم تا پرده از یک واقعیت انتخاباتی بر دارم واشاره کنم که
متاسفانه ترفند وحربه تبلیغات انتخاباتی به عنوان یک ابزار دراختیار اکثر
جناح ها قرار گرفته وبا ازبین بردن سلامت انتخابات سبب دلسردی مردم از
صندوق های رای شده به طوری که بیشتر مردم نتایج انتخابات را ازپیش تعیین
شده می دانند لذا ترجیح می دهند درانتخابات شرکت نکنند واین آثار بسیار
سوئی داشته است چراکه از طرفی راه برای جناح متقلب باز می شود واز طرفی
مشارکت مردمی پایین می آید که نظام مخالف کاهش مشارکت است وازطرفی جناحی
که استحقاق پیروزی درانتخابات را دارد ناکام می ماند.
لذا دراین نوشتار سعی می کنیم پاسخی برای سوالات زیر بیابیم.
پس ما در مواجهه با اینچنین شیوه ای چه تصمیمی اتخاذ کنیم؟
در انتخاباتی که نسبت به عدم سلامت آن اطمینان داریم شرکت نکنیم؟
و یادرانتخابات شرکت کنیم وشانس رقیب راپایین بیاوریم؟
ویا اینکه اول جلوی تقلبات انتخاباتی رابگیریم وبعد درانتخابات شرکت کنیم؟
با چه شیوه های می توان جلوی تقلب انتخاباتی راگرفت ویا میزان تقلب راکاهش داد؟
انواع تقلبات انتخاباتی کدامند ؟
صندوق رای
صندوق رای هم، همانند مادر خود آزادی، دیرزمانی توسط قدرت ها به سخره
گرفته شد، هنوز نیز در سرزمین هائی شکل صندوق را نگاه داشته اند، اما تنها
شکل آن را، و به قرار و قاعده ها و زور و تزویرها آن را از محتوا خالی
نگاه داشته اند. اما حتی در آن جوامع هم به دید اهل نظر، صندوق رای موجودی
است که بودش از نبودش بهترست. حتی وقتی که کاملا از رای و نظر مردم پر نمی
شود.
مقدمه
ابتدا باید پذیرفت که هدف اصلی و عمده هر جریان سیاسی حضور در ساخت
سیاسی و کسب قدرت به منظور اجرای برنامهها و سیاستهای خودش است. البته
ممکن است رسیدن به چنین هدف اولیهای آن قدر مشکل و پیچیده باشد که اتخاذ
سیاستها و راهبردهای لازم برای کسب قدرت به مراتب مهمتر و مشکلتر از
ارایه برنامه برای اداره کشور شود.اما آیا پسندیده است در راه رسیدن به
هدف به هر ترفندی حتی تقلب وسرقت رای دست زد. هر انتخاباتی لزوماً
میبایست منجر به امکان عرضه و انتخاب دیدگاهها و گرایشهای متعدد
اجتماعی و سیاسی برای مردم باشد، و اگر صرفاً یک کالای معین سیاسی عرضه
شود،اطلاق کلمه انتخابات به چنین وضعی صرفاً ناشی از نوعی شناور شدن کلمات
خواهدبود، که آن را از معنای عرفیاش خارج میکند. یک انتخابات سالم به
رأی دهنده اجازه انتخاب میدهد نه اجازه رأی دادن. این چیزی است که
معمولاً به آن فکر نمیکنیم اما شما باید قادر باشید که در این فرآیند
آزادانه تصمیم بگیرید.
سلامت انتخابات
سلامت انتخابات به معنای انطباق آرای قانونی داده شده مردم با خروجی
ثبت شده از صندوقها و سپس خروجی از نهاد نظارتی است. هر چه این فاصله
بیشتر باشد، آن انتخابات نیز از سلامت کمتری برخوردار است. بدترین سلامت
هنگامی بود که مرحوم مدرس حتی یک رأی هم نیاورد و گفت که من به خودم رأی
دادم اقلاً آن را منظور میداشتید. فقدان سلامتی در انتخابات بجز به مراحل
رأی دادن به ابعاد دیگر انتخابات از قبیل فشارهای تبلیغاتی، ضرب و جرح
طرفداران و... نیز مربوط میشود اما مسأله اصلی همان رأی دادن از سوی
افراد واجد صلاحیت و سپس قرائت مطابق با واقع این آرا و در نهایت به رسمیت
شناختن آنهاست به نحوی که مورد ابطال قرار نگیرد و برعکس اگر تقلبی بود
ابطال شود.
درباره تقلب باید به یک نکته مهم هم توجه داشت. تقلب لزوماً به معنای
فعلیت یافتن آن نیست، بلکه وجود بالقوه تقلب حتی خطرناکتر از فعلیت یافتن
آن است. به این معنا که بعضاً نیازی به تقلب نیست و فرد موردنظر حکومت در
منطقه خاصی از سوی مردم یا با تمهیداتی انتخاب میشود، در این صورت دلیلی
برای تقلب کردن وجود ندارد، اما اگر انجام تقلب بالقوه وجود داشته باشد،
به این معناست که در صورت احتمال شکست فرد مذکور، سازوکار موردنظر فعال
شده و به هر طریق ممکن جلوی شکست وی گرفته میشود. به عبارت دیگر این حالت
بدتر از وقتی است که در همه موارد و حوزههای انتخاباتی تقلب میشود زیرا
افراد در انتخاباتی شرکت میکنند که یا بصورت قانونی و عرفی شکست میخورند
یا اگر شانسی برای پیروزی داشته باشند بصورت غیرقانونی حذف میشوند. در
حالت اول با شرکت و مشروعیت دادن به انتخابات، حریف تمرینی نماینده حاکمیت
شدهاند و در هر حال از پیش شکست خورده به میدان رفتهاند. البته فراموش
نکنیم که فقدان سلامت انتخابات در جوامعی چون ایران همیشه یکسویه نیست،
ممکن است از سوی همه یا اکثر جناحهای موجود به مقادیر کم یا زیاد رخ دهد،
آنچه که خطرناک است تقلب نظاممند و یکسویه است (گرچه هر نوع تقلبی
اعتبار انتخابات را مخدوش میکند و باید محو شود). ضمن این که حد و حدود
تقلب نیز مهم است، بویژه هنگامی که تفاوت میان نامزدها چندان زیاد نیست و
تقلبهای کوچک هم میتواند نتیجه را تغییر دهد. مثلاً در خرداد 1376 آرای
زیادی به نفع نامزد مخالفان اصلاحات در استان لرستان به صندوقها ریخته شد
که هیچ نتیجهای دربر نداشت.
پاسخ سئوال اول یعنی عدم شرکت درانتخابات ناسالم:از آنجایی که آزموده
را آزمودن خطاست لذا اگر اطمینان داریم انتخابات ناسالم برگزار می شود
وهیج نهادی هم نمی تواند جلوی تقلب رابگیرد وازطرفی تلاش ماهم بی نتیجه
خواهد ماند با اتخاذ شیوه عدم مشارکت درقبال این نوع انتخابات نارضایتی
خود را ابراز می کنیم. گروهی مخالف اتخاذ این رویکرد در هرصورت هستند
وگروهی که به تحریمیان معروفند موافق جدی این رویکردند وآنها حتی ردصلاحیت
ها راهم به درستی نوعی تقلب به حساب آورده و مخالف شرکت درانتخاباتند.
اما از آنجایی که تحریم متاسفانه به دلایلی ازجمله همه گیر نبودن
–تداوم نداشتن –دنبال نشدن ادامه اهداف و..بی نتیجه می ماند لذا جز
تاخیردر روند ورود به صحنه چیزی به همراه نخواهد داشت ودر اینجا لزومی به
پرداختن به مسئله تحریم وتحریمیان نمی بینم ودوستان جهت پی گیری به مواضع
آنها درقبال انتخابات گذشته مراجعه کنند.
پاسخ سئوال دوم یعنی شرکت درانتخابات به قصد پایین آوردن شانس رقیب
گروهی براین عقیده اند صحنه نبرد رانباید خالی کرد یا به قولی( نزده
نباید افتاد)لذا به نظراین گروه ماباید با اطلاع از ناسالم بودن انتخابات
هم درانتخابات شرکت کنیم ومیدان را برای مانور بیشتر حریف خالی نکنیم لذا
با این پیش فرض که شرکت بیشتر مانع تحقق اهداف رقیب می شود درانتخابات
شرکت می کنند که البته نتیجه ای هم به همراه نخواهد داشت.از آنجایی که
اکثریت مردم با این شیوه واردانتخابات می شوند واکثریت انتخابات در گستره
این نوع پیش فرض برگزار شده و بامشاهده نتایج آشکار آن وعیان بودن نتیجه
چنین مشارکتی لزومی به توضیح این بخش نمی بینم.البته گروهی دیگرمعمولا
اصلاح طلب که دراین قسمت جا دارند با این فرض شرکت می کنند که در ایران
اصلاحطلبان اگر در انتخابات شرکت نکنند دو راه بیشتر ندارند: یا باید به
زندان بروند یا به خانه.
پاسخ سئوال سوم.یعنی جلوی تقلب
رابگیریم بعد درانتخابات شرکت کنیم ویا درحین انتخابات با تدابیری مانع
تقلب وناسالم شدن انتخابات بشویم
نگارنده پیشگیری از تقلبات انتخاباتی به طورکامل را امری محال می داند
که نه تنها درایران بلکه درهمه دنیا تقلب وجود داشته وخواهد داشت. اما
معتقدم با اتخاذ شیوه هایی می شود میزان تقلب راپایین آورد لذا خود با
اتخاذ این گزاره موافقم یعنی ابتدا راه رابرای برگزاری یک انتخابات سالم
ویا درحدسالم باز کنیم بعد کاندیدا معرفی کنیم وشرکت کنیم.
انواع تقلبات انتخاباتی
1-
ردصلاحیت برخی کاندید ها با سوابق خدمتی درخشان:متاسفانه برخی تغلبات به
قدری آشکارند که مثل دزدیدن یک مناره در روز روشن مشخص اند.
2- عدم صلاحیت برخی از مجریان وبرگزار کنندگان انتخابات ویا تعصب برخی ازآنها به حزب ویا گروهی خاص
3- تمدید بیش ازحد رای ریزی وکشیده شدن آن به شب
4- وجودشناسنامه های فاقد هویت در موسم انتخابات
5- قرائت نتیجه آرا به صورت متفرق وخارج از حیطه وزارت کشور به فرض مثال در محل برگزاری رای مدارس یا مساجدوغیره...
6- عدم تناسب سربرگ های حوزه ها با تعداد نفرات رای دهنده. در
انتخابات مجلس گذشته سربرگ های رای داده شده برخی شهرستان ها چند برابر کل
جمعیت آن شهرستان بودند.
7- عدم بازرسی دقیق ومو شکافانه مدارک رای دهندگان بهدلایلی ازجمله بالا بردن مشارکت به این شیوه نادرست
8- عدم نظارت دقیق بر کار حوزه ها
9- فاصله در قرائت نتیجه نهایی آرا-دراینجا به انتخابات ریاست
جمهوری گذشته اشاره ای کنیم که آقای کروبی خستگی ناشی از بیدار ماندن برای
اعلام شمارش آرا وخوابیدن خود را باعث نتیجه نهایی انتخابات دانست. تنها
دو ساعت زمان لازم بود تا از شدت خستگی ناشی از رقابتهای انتخاباتی چشم
بر هم بگذارد و دمی بیاساید تا آرا او را با آرا تازه از راه رسیدهای
جابجا کنند. تقلب انتخاباتی را تمام جناحهابا کمی غرولند پذیرفتند و دم بر
نیاوردند.
10-خرید وفروش رای وی شناسنامه در موسم انتخابات
11-تبلیغات به شیوه های نادرست در روز برگزاری انتخابات
12-مشکل صندوق های سیار وعدم نظارت بر آنها
13- قرائت نتیجه کلی آرای ماخوذه بدون تفکیک نام کاندید وتعداد رای سبب ایجاد شبهه می شود.
14-خروج ویا اخراج ناظران انتخاباتی ونمایندگان کاندیداها از حوزه های
رای گیری هنگام شمارش آرا. مواردی داشته ایم که ناظران و نمایندگان
نامزدها درشعب رأی گیری حضور داشته اند ولی با آغاز مرحله شمارش آرا، آنها
را از شعبه بیرون کرده اند که این امر، از موارد شبهه زاست و جا دارد
مسوولان برگزای انتخابات، ملزم شوند ناظران و نمایندگان نامزدها را در
همه مراحل رأی گیری و شمارش آرا، پذیرا باشند تا حرف و حدیثی پیش نیاید.
15-مسئولین
اجرایی درسطوح بالا هیچ گونه وابستگی حزبی شدید به یکی ازکاندیدها انداشته
باشند چون حتما ایجاد شبهه می کند.برخورد رسانه ها با آقای کردان وانواع
موضعه گیری ها درقبال او.ویابا انتخاب آقای محصولی بعنوان وزیر کشور جدید
که از اعضای ارشد ستاد انتخاباتی آقای احمدی نژاد است، دغدغه سلامت
انتخابات برای اصلاح طلبان بیشتر شده است و مطمئنا اگر محصول انتخابات بر
وفق مراد اصلاح طلبان نباشد یعنی کوچکترین شبهه ایی درسلامت انتخابات
بوجود آیدهمه نگاه ها به سمت آقای محصولی خواهد بود واین رامحصول عملکرد
اوخواهند دانست.صرف نظر ازنتیجه انتخابات که ما شکست را در یک مصاف سالم
وجوانمردانه می پزیریم ولی امیدواریم آقای محصولی در این وظیفه خطیر نهایت
تلاشش را بکند که محصول سالمی ازانتخابات تحویل دهد.
16-به اعتراض کاندیداها مبنی برسلامت انتخابات به سرعت رسیدگی نمی شود
وسبب نگرانی ها واطمینان بیشتر از عدم صحت نتایج می شود، بطوریکه هنوز
نامزد های معترض به نتایج شمارش آرا در انتخابات شوراهای سوم نتایج باز
شماری آرا و آمار صندوق ها را دریافت نکرده اند و هنوز در حالی که بیش از
20 نفر از نامزد های اصلاح طلب انتخابات مجلس هشتم در تهران، نامه ای
نوشتند و درخواست اعلام آمار صندوق های رای را به تفکیک مطرح کردند، پاسخ
نامه شان را دریافت نکرده اند. در صورتیکه تقلب انجام گرفته، وزارت کشور
در مرحله اول میبایست مانع از انجام آن گردد و در مرحله دوم میبایست
انتخابات در آن حوزه معین را ابطال نموده و گزارش تقلب و چگونگی آن را به
اطلاع مردم رسانده و متقلبین را محاکمه و مجازات نماید.
این موارد
نمونه های بارزی از تقلبات وترفندهای ناسالم کردن انتخابات است وحال قضاوت
رابر عهده خواننده می گذاریم که آیا با وجود واطلاع از شیوه نادرست مدیریت
انتخابات امیدی به رای خود در صندوق دارند؟آیا وارد شدن به بازی انتخاباتی
که قواعد آن به درستی اجرا نمی شود شایسته است؟ وآیا نه گفتن به صندوق رای
کاری درست است؟
درانتهای نوشتار به چند مورد از راهکارهای درست
برگزاری انتخابات که می تواند تاحدودی جلوی تقلبات وناسالم شدن اجرا
ونظارت انتخاباتی رابگیرد اشاره می کنیم امیدوارم با اجرای این
مواردانتخابات دهم با اجرای قواعد واصول دموکراتیک درسلامت کامل برگزار
شود تا ضمن ازدیاد مشارکت درنهایت حق به حق دار برسد.
1-بهره گیری واجازه دادن به نظارت بین المللی بر روند اجرای انتخابات
2-نظارت دقیق بر روند اجرایی انتخابات از طرف سازمان بازرسی و وزارت کشور
3- تشکیل تیم های نظارتی متشکل از تمام جناح های شرکت کننده درانتخابات
4-اعلام نیایج صندوق ها به صورت جداگانه با ذکرنام وتعدادرای ماخوذه
5-نظارت نمایندگان کاندیداها برشمارش آرا
6-رمز دار کردن برگه های رای وجلوگیری از تجدید چاپ و نشر برگه های رای با درج هولوگرام بر سربرگ ها
7-جلوگیری ازتبلیغات درروز اخذ رای و ونظارت بر بیرون حوزه های اخذ رای
8-رسیدگی فوری به شکایات کاندیداها ونمایندگان آنها مبنی بر روند اجرای انتخابات
9-درج شماره وکد برصندوق ها به خاطر جلوگیری ازظهورصندوقهای سرنوشت ساز
10-احساس مسئولیت رای دهندگان درقبال رای خود یعنی رای دهنده خود ناظری باشد
11-صیانت ازصندوق های سیار
12-دقت زیاد دربررسی مدارک رای دهند گان شناسنامه وکارت ملی
13-هرشخص تاحد امکان درشهر ومحل خود رای بدهد نظارت برعدم سازماندهی صندوقها (منظور گروهی خاص دریک محل رای ندهند).
با
این امید که بارعایت این موارد ومواردی دیگر که به سلامت انتخابات منجر
خواهد شد انتخابات آتی ریاست جمهوری که سرنوشت ساز خواهدبود درنهایت سلامت
وحضور گسترده مردم که خود دلیلی بر جلوگیری ازتغلبات انتخاباتی است
برگزارشود.باین امید که همگان درقبال رای خود احساس مسئولیت کنند.
*فعال ونویسنده سیاسی
تا بعد خدانگهدار